Para Politikası Nedir? Türleri Nelerdir?

Spread the love
Para Politikası
Para Politikası

Dünya ekonomisinin kalbi atarken, para politikası adeta bu ritme eşlik eden bir dansçıdır. Bu dansçı, ekonomik istikrarın sağlanması ve toplumun refahının artırılması için kritik bir rol üstlenir. Ancak para politikası, sadece ekonomiye ait bir kavram olmanın ötesine geçer. İnsanların cebindeki paraya dokunur, fiyatları etkiler, yatırımları yönlendirir ve hatta bir ülkenin kaderini belirler.

Para politikası, ekonomik büyüme ve enflasyon arasındaki hassas dengeyi kurmaya çalışan bir araçtır. Birçok insan için karmaşık ve uzak bir konu gibi görünebilir, ancak aslında hepimizi etkileyen bir süreçtir. Söz gelimi, bir ülkenin merkez bankası, para politikası aracılığıyla faiz oranlarını belirler ve para arzını kontrol eder. Bu kararlar, bankalardan aldığımız kredi faizlerinden, yatırım getirilerine ve hatta emeklilik fonlarımızdaki birikimlerin değerine kadar pek çok şeye yansır.

Ancak para politikası sadece ekonomik kararları kapsamaz. Aynı zamanda sosyal ve siyasi bir boyutu da vardır. Politika yapıcılar, toplumun genel refahını artırmak ve eşitsizlikleri azaltmak için para politikasını kullanabilirler. Örneğin, düşük faiz oranlarıyla hane halkının borçlanma maliyetini düşürebilir veya ekonomik büyümeyi teşvik etmek için likiditeyi artırabilirler. Böylece, insanların daha fazla yatırım yapmasını ve işlerini büyütmesini sağlarlar.

Ancak, para politikasının etkileri her zaman pozitif olmayabilir. Hatalı bir para politikası uygulaması, aşırı enflasyon, yüksek borç yükü ve ekonomik durgunluk gibi sorunlara yol açabilir. Bu nedenle, para politikasının dengeli ve öngörülebilir bir şekilde yürütülmesi büyük önem taşır.

Bu makalede, para politikasının ne olduğunu, nasıl çalıştığını ve neden önemli olduğunu inceleyeceğiz.

Para Politikası Nedir?

Para politikası, bir merkez bankasının para arzını yöneten eylemleri ve iletişimleridir. Merkez bankaları para politikasını enflasyonu önlemek, işsizliği azaltmak, ılımlı ve uzun vadeli faiz oranlarını teşvik etmek için kullanırlar.

Para politikası, ekonomik büyüme yaratmak için likiditeyi artırır. Enflasyonu önlemek için likiditeyi azaltır. Merkez bankaları faiz oranlarını, banka zorunlu karşılıklarını ve bankaların tutması gereken devlet tahvili sayısını kullanır. Tüm bu araçlar, bankaların ne kadar borç verebileceğini etkiler. Kredilerin hacmi, para arzını etkiler.

Para arzı; kredi, nakit, çek ve para piyasası yatırım fonlarını içerir. Bu para türlerinin en önemlisi kredidir. Kredi; kredileri, bonoları ve ipotekleri içerir.

Bir durgunlukta merkez bankaları, bankalara daha fazla para vererek, yüksek işsizlikle mücadele edebilir. Bankalar da faiz oranlarını düşürür, bu da işletmelerin daha fazla çalışanı işe almasına olanak tanır. Bu genişletici para politikasına bir örnektir.

Para Politikası
Para Politikası

Para Politikası Nasıl Çalışır?

Merkez bankalarının üç para politikası hedefi vardır. En önemlisi enflasyonu yönetmektir. İkincil amaç, işsizliği azaltmaktır. Ancak bunun için enflasyon kontrol altına alınmalıdır. Üçüncü hedef, ılımlı uzun vadeli faiz oranlarını teşvik etmektir.

Para Politikası Türleri Nelerdir?

Merkez bankaları enflasyonu düşürmek için daraltıcı para politikası kullanırlar. Bankaların borç verebileceği para hacmini kısıtlayarak, para arzını azaltırlar. Bankalar daha yüksek faiz oranı uygulayarak kredileri daha pahalı hale getirir. Daha az işletme ve birey borçlanarak, büyümeyi yavaşlatır.

Merkez bankaları, işsizliği azaltmak ve durgunluktan kaçınmak için genişletici para politikası kullanıyor. Bankalara borç vermeleri için daha fazla para vererek likiditeyi artırırlar. Bankalar faiz oranlarını düşürerek kredileri daha ucuz hale getirir. İşletmeler ekipman satın almak, çalışanları işe almak ve operasyonlarını genişletmek için, daha fazla borç alır. Bireyler daha fazla ev, araba ve beyaz eşya satın almak için daha fazla borçlanır. Bu, talebi artırır ve ekonomik büyümeyi teşvik eder.

Para Politikası ve Maliye Politikası

İdeal olarak para politikası, ulusal hükümetin maliye politikası ile el ele çalışmalıdır. Nadiren bu şekilde çalışır. Hükümet liderleri, vergileri azaltmak veya harcamaları artırmak için yeniden seçilir. Sonuç olarak, genişletici bir maliye politikası benimserler. Bu durumda enflasyondan kaçınmak için, kısıtlayıcı bir para politikası kullanmak zorunda kalmaktadır.

Para Politikası
Para Politikası

Para Politikası Araçları Nelerdir?

Tüm merkez bankalarının ortak üç para politikası aracı vardır.

Açık piyasa işlemleri

Merkez bankalarının tümü, açık piyasa işlemlerini kullanır.  Böylece merkez bankası, Hazine bonosu gibi devlet tahvilleri satın alarak ve yeni para ihraç ederek, yeni para yaratabilir. Merkez bankası aynı şekilde bu menkul kıymetleri bilançosundan satarak ve dolaşımdan alınan parayı kaldırarak, para arzını daraltabilir.

Zorunlu Karşılık

Zorunlu karşılık, merkez bankalarının üyelerine her gece ne kadar rezerv tutmaları gerektiğini söylemesidir. Herkes her gün parasının tamamına ihtiyaç duymaz, bu nedenle bankaların çoğunu ödünç vermesi güvenlidir. Bu şekilde, geri ödeme taleplerinin çoğunu karşılamak için ellerinde yeterli nakitleri olur.

Bir merkez bankası likiditeyi kısıtlamak istediğinde, zorunlu karşılıkları yükseltir. Bu, bankalara borç vermek için daha az para kullanması anlamına gelir. Likiditeyi genişletmek istediğinde gereksinimi düşürür. Merkez bankaları zorunlu karşılıkları nadiren değiştirir. Çünkü üyeler için çok fazla evrak gerektirir.

İndirim Oranı

İskonto oranı, bir merkez bankasının, üyelerinden borç almaları için ne kadar ücret aldığıdır. Bankaları borçlanmaktan caydırmak için, iskonto oranını yükseltir. Bu eylem, likiditeyi azaltır ve ekonomiyi yavaşlatır. İskonto oranını düşürerek borçlanmayı teşvik eder. Bu, likiditeyi artırır ve büyümeyi hızlandırır.

Birçok merkez bankası da enflasyon hedeflemesi kullanıyor. Bankaların, bir miktar enflasyon istemesi yönündeki beklentileri belirliyor. Bu, fiyatların daha sonra yükseleceğini bildikleri için, insanları stok yapmaya teşvik ediyor. Ayrıca talebi ve ekonomik büyümeyi de teşvik eder.

Özetle;

Federal Rezerv, ekonomik büyümeyi, işsizliği ve enflasyonu yönetmek için para politikasını kullanır. Bunu üretimi, fiyatları, talebi ve istihdamı etkilemek için yapar.

Genişletici para politikası ekonominin büyümesini artırırken, daraltıcı politika ekonomik büyümeyi yavaşlatır.

Para politikasının üç amacı enflasyonu kontrol etmek, istihdam seviyelerini yönetmek ve uzun vadeli faiz oranlarını korumaktır.

 

] }
Yorum yapın